Fot. 1.  Kryty zawias typu TECTUS®z przykładowym zainstalowaniem

fot. fot. Simonswerk

Fot. 1. Kryty zawias typu TECTUS®z przykładowym zainstalowaniem

Zawiasy w bardzo istotny sposób wpływają na sposób funkcjonowania drzwi. W związku z tym ich rozwiązanie konstrukcyjne oraz jakość wykonania powinny być na najwyższym poziomie. Takie wyroby w postaci m.in. zawias krytych typu TECTUS® oferuje producentom drzwi firma Simonswerk.

OGÓLNY OPIS I ZAKRES STOSOWANIA
Konstrukcje nowoczesnych drzwi cechują się wysokimi walorami estetycznymi i komfortem użytkowania oraz zwiększonym bezpieczeństwem, na co ważny wpływ mają okucia, w tym zawiasy. Zawiasy są przeznaczone do połączenia skrzydeł drzwi  z ościeżnicami, a ich podstawowym zadaniem jest zapewnienie bezpiecznego oraz sprawnego, zgodnego z funkcją tych wyrobów, działania skrzydeł zawieszonych na ościeżnicy.

Wyrobem okuciowym zapewniającym powyższe cechy są zawiasy kryte, zwane także chowanymi. Charakteryzują się tym, iż stają się po zamknięciu drzwi  całkowicie niewidoczne, gdyż zostały usytuowane w luzie wrębowym tego wyrobu, czyli pomiędzy ramami skrzydła i ościeżnicy. W efekcie tego otrzymujemy idealnie gładkie powierzchnie zewnętrzne. Wyeliminowana zostaje także konieczność doboru odpowiedniego koloru do pozostałych okuć  jak klamki, tarczki/szyldy czy uchwyty. Zawiasy całkowicie ukryte we wrębie w dużym stopniu zapobiegają możliwości powstawania mostków termicznych oraz pozwalają na zainstalowanie na całym obwodzie skrzydła w sposób ciągły uszczelki, co zwiększa izolacyjność. Ponadto podnoszą poziom odporności na włamanie (uniemożliwiają podważenie skrzydła), poprawiają parametry akustyczne i chronią przed uszkodzeniem podczas transportu oraz przed ewentualnym wandalizmem w trakcie eksploatacji drzwi.

Przedstawioną charakterystyką cechują się kryte zawiasy drzwiowe  typu TECTUS®, produkowane przez firmę Simonswerk. Dodać należy, iż okucia te wykazują się jeszcze następującymi, bardzo istotnymi w odniesieniu do drzwi właściwościami:
  • powiększają bezpieczne przejście do budynków i znajdujących się w nich pomieszczeń, poprzez wyeliminowanie możliwości zahaczenia o wystający zawias,
  • zapewniają stabilność i niezawodność działania,
  • nie wymagają obsługi smarowniczej,
  • umożliwiają maksymalny kąt rozwarcia skrzydła drzwi wynoszący aż 180°.
Kryty zawias typu TECTUS® firmy Simonswerk wraz z przykładowym zainstalowaniem w drzwiach bezprzylgowych pokazano na fot. 1.

Podkreślenia wymaga również to, że dzięki zastosowaniu w konstrukcji drzwi krytych zawias, w tym także typu TECTUS®, uzyskuje się efekt jednej zlicowanej powierzchni, pozbawionej wystających elementów zawias. Podnosi to estetykę wykończenia wnętrz pomieszczeń i wpisuje się w  nowoczesną, minimalistyczną architekturę. Nie bez znaczenia wydaje się także fakt, iż czyszczenie i pielęgnacja drzwi z krytymi zawiasami jest znacznie prostsze i szybsze. Ilustracją tego opisu mogą być drzwi z krytymi zawiasami typu TECTUS®, przedstawione na fot. 2.

Wprowadzenie do drzwi krytych zawias wpływa w dużym stopniu na poprawę parametrów związanych z fizyką budowlaną, szczególnie na ich efektywność cieplną. Zdecydowanie podnosi się izolacyjność cieplna drzwi, określana współczynnikiem przenikania ciepła. Ten bezpośredni wpływ na izolacyjność cieplną drzwi powoduje ich częste stosowanie w drzwiach energooszczędnych, instalowanych głównie w domach pasywnych. Przykład zastosowania zawiasów typu TECTUS® w drewnianych drzwiach energooszczędnych firmy Parmax® pokazano na fot. 3.

CHARAKTERYSTYKA KRYTYCH ZAWIAS TYPU TECTUS®
Czołowy europejski producent okuć drzwiowych firma Simonswerk oferuje m.in. szereg modeli krytych zawias drzwiowych typu TECTUS®. Wyroby te mogą być stosowane  zarówno w standardowych, jak i ekskluzywnych drzwiach, instalowanych w nowoczesnych pomieszczeniach budynków mieszkalnych jedno- i wielorodzinnych oraz zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej. Zawiasy prezentowanego typu charakteryzują się smukłą sylwetką i konstrukcją zapewniającą harmonijne licowanie we wrębie skrzydła i ościeżnicy drzwi. Ponadto mają możliwość płynnej  bezstopniowej regulacji w trzech płaszczyznach – luzu bocznego ± 3 mm, wysokości ± 3 mm i docisku ± 1 mm. Standardowo zawiasy mogą mieć następujące wykończenie:
  • malowane proszkowo w określonych kolorach wg RAL (np. RAL 9006, RAL 7016, RAL 9016),
  • powłoka ER – look (wygląd stali szlachetnej).
Podstawowe elementy zawias,  w tym skrzydełka  mocowane do ościeżnicy, jak i do skrzydła drzwi wykonuje się w postaci ciśnieniowych odlewów z aluminium i cynku. Zawiasy są wyposażone w bezkonserwacyjne łożyska ślizgowe niewymagające konwencjonalnej obsługi smarowniczej. Wyeliminowana została konieczność doprowadzania z zewnątrz środka smarnego dla układu czop-panewka.

Ponadto wszystkie modele zawiasów typu TECTUS® charakteryzują się:
  • trwałością wynoszącą 200 000 cykli,
  • odpornością na korozję w klasie 5 (ekstremalnie wysoka) wg normy PN-EN 1670:2007 Okucia budowlane – Odporność na korozję – Wymagania i metody badań,
  • uniwersalnością zastosowania – do drzwi lewych i prawych. 
Zawiasy typu TECTUS® mogą być instalowane w ościeżnicach drewnianych, stalowych i aluminiowych drzwi bezprzylgowych. Poniżej szczegółowo scharakteryzowano najczęściej stosowane modele zawiasów tego typu.

ZAWIASY  TE 240 3D N
Kryte zawiasy modelu TE 240 3D N są przeznaczone do drzwi bezprzylgowych o maksymalnej masie skrzydła wynoszącej 60 kg. Mogą być stosowane w drzwiach standardowych oraz instalowanych na drogach ewakuacyjnych, głównie w budownictwie mieszkaniowym i budynkach, gdzie występuje średnia częstotliwość użytkowania jak np. biura. Przykładowy wyrób przedstawiono na fot. 4. Całkowita długość zawiasy wynosi 155mm, a mocowanie skrzydełek  zarówno do ościeżnicy, jak i skrzydła wymaga zastosowania dwóch śrub.
Ten model zawiasów został zaliczony do kategorii 2 użytkowania – umiarkowane warunki eksploatacji.

ZAWIASY  TE 340 3D
Kryte zawiasy modelu TE 340 3D są przeznaczone do drzwi bezprzylgowych o maksymalnej masie skrzydła wynoszącej 80 kg. Można je stosować w drzwiach standardowych oraz przeciwpożarowych i/lub dymoszczelnych, a także instalowanych na drogach ewakuacyjnych. Zalecany zakres stosowania to drzwi w budynkach, gdzie występuje wysoka częstotliwość użytkowania, w tym także niewłaściwego, jak szkoły, szpitale, biblioteki itp. Całkowita długość zawiasy wynosi 160 mm, a mocowanie skrzydełek zarówno do ościeżnicy, jak i skrzydła wymaga zastosowania czterech śrub. Przykładowy zawias prezentowanego rozwiązania pokazano na fot. 5.
Zawiasy modelu TE 340 3D zostały zaliczone do kategorii 3 użytkowania – ciężkie warunki eksploatacji.

ZAWIASY TE 540 3D
Kryte zawiasy modelu TE 540 3D są przeznaczone do drzwi  bezprzylgowych o maksymalnej masie skrzydła wynoszącej 120 kg. Przewidziane są do stosowania w drzwiach standardowych oraz przeciwpożarowych i/lub dymoszczelnych, a także instalowanych na drogach ewakuacyjnych. To rozwiązanie  zawias jest głównie przeznaczone do drzwi, które są narażone na częste i gwałtowne użytkowanie, w tym także rozmyślnie niewłaściwe użytkowanie. Mocowanie zawiasy jest takie same jak modelu TE 340 3D, zaś przykładowy wyrób przedstawiono na fot. 6. Dodać należy, iż całkowita długość zawiasy wynosi 200 mm.
Prezentowane  zawiasy zaliczono do kategorii 4 użytkowania – bardzo ciężkie warunki eksploatacji. Wobec powyższego mogą być również stosowane do drzwi o podwyższonej odporności na włamanie.

ZAWIASY  TE 640 3D
Kryte zawiasy modelu TE 640 3D są przeznaczone do drzwi bezprzylgowych o maksymalnej masie skrzydła wynoszącej 200 kg. Ich zakres stosowania jest podobny jak w przypadku zawias  TE 540 3D. Również mocowanie następuje w identyczny sposób, jednakże całkowita długość jest większa i wynosi 240 mm. Przykład opisywanego okucia przedstawiono na fot. 7.
Zawiasy modelu TE 640 3D zostały sklasyfikowane w kategorii 4 użytkowania – bardzo ciężkie warunki eksploatacji, co umożliwia ich stosowanie w drzwiach o podwyższonej odporności na włamanie.

CHARAKTERYSTYKA ZAWIAS TYPU TECTUS® ENERGY
W coraz szerszym zakresie stosowane są drzwi wyposażone w system kontroli dostępu. System taki ma za zadanie ograniczenie dostępu nieuprawnionym użytkownikom do określonych stref oraz zapewnienie dostępu do stref chronionych uprawnionym użytkownikom. Każdy system składa się co najmniej z dwóch rodzajów urządzeń, a mianowicie wejściowych urządzeń identyfikujących w postaci szyfratorów, czytników kart i skanerów oraz zaporowych urządzeń wyjściowych, głównie drzwi z zamkami elektrycznymi itp.
W ten istniejący trend innowacyjnych drzwi z elektrycznymi elementami kontroli dostępu wpisuje się również firma Simonswerk, oferując kryte zawiasy drzwiowe typu TECTUS® Energy. Przykładowy zawias tego typu usytuowany w drzwiach drewnianych pokazano na fot. 8. Przypuszczać należy, że w kolejnych latach tendencja ta będzie się umacniała, a także wzrastała różnorodność możliwości zastosowań.
Nowe modele zawiasów typu TECTUS® Energy charakteryzują się całkowitym ukryciem w ramach ościeżnicy i skrzydła, co czyni je niewidocznymi przy zamkniętych drzwiach. Okucia te umożliwiają stałe i bezpieczne przewodzenie wiązki prądu z ościeżnicy na skrzydło drzwiowe, nie naruszając przy tym ich geometrii. Innowacyjne  rozwiązanie konstrukcyjne zawiasów typu TECTUS® Energy zapewnia kompatybilność ze wszystkimi dostępnymi zamkami, zachowując przy tym wszelkie techniczne i optyczne jego cechy. Na fot. 9 zilustrowano prezentowany zawias wraz z elementami elektrycznymi.
Podkreślić należy, że zastosowanie tego typu zawias nie zaburza w żadnym aspekcie aranżacji wnętrz pomieszczeń, łącząc we wzorcowy sposób nowoczesny design, funkcjonalność i technikę.  Jednocześnie znacznie podwyższa komfort obsługi drzwi, stwarzając także przestrzeń dla nowych pomysłów z tego zakresu. 
Z asortymentu krytych zawias typu TECTUS® Energy, oferowanych do drzwi instalowanych w systemach kontroli dostępu, najczęściej stosowane są następujące modele:
  • TE 240 3D N Energy – przeznaczone do drzwi o maksymalnej masie skrzydła 60 kg,
  • TE 340 3D Energy – przeznaczone do drzwi o maksymalnej masie skrzydła 80 kg,
  • TE 540 3D Energy – przeznaczone do drzwi o maksymalnej masie skrzydła 120 kg,
  • TE 640 3D Energy – przeznaczone do drzwi o maksymalnej masie skrzydła 200 kg.
Wszystkie powyżej wymienione zawiasy odznaczają się trwałością wynoszącą 1 000 000 cykli.

Przykładowy kryty zawias np. modelu TE 340 3D Energy, polecany jest przez producenta do stosowania w budownictwie mieszkaniowym, w drzwiach z ościeżnicami drewnianymi, stalowymi lub aluminiowymi. Wyrób ten, tak jak i pozostałe modele typu TECTUS® Energy, charakteryzują się płynną bezstopniowej regulacją w trzech płaszczyznach (luz boczny ± 3 mm, wysokość ± 3 mm i docisk ± 1 mm) oraz maksymalnym kątem rozwarcia wynoszącym 180°. Dodatkowo wyeliminowano możliwość zakleszczenia lub uszkodzenia w trakcie eksploatacji. Może być stosowany zarówno do drzwi lewych, jak i prawych, a standardowe wykończenie stanowi powłoka proszkowa lub typu ER-look (wygląd stali szlachetnej). Opisywany zawias ma długość całkowitą wynoszącą 160 mm i przedstawiony został na fot. 10.

PODSTAWOWE ZALETY ZAWIAS TYPU TECTUS®
System krytych zawiasów drzwiowych typu TECTUS®, łącząc zaawansowaną technikę z estetycznym wyglądem, stanowi ponadczasowe rozwiązanie konstrukcyjne tego rodzaju okuć.
W podsumowaniu wykazać można następujące najważniejsze zalety powyżej opisanych zawiasów:
  • zapewniają bezpieczne przejście,
  • gwarantują stabilne i niezawodne działanie drzwi,
  • zwiększają komfort użytkowania, m.in. poprzez wyeliminowanie konieczności smarowania,
  • podwyższają odporność na włamanie, ze względu na brak możliwości nieuprawnionego wymontowania zawiasów od zewnątrz lub podważenia skrzydła,
  • umożliwiają  rozwarcie skrzydła drzwi nawet o kąt wynoszący 180°,
  • poprawiają parametry izolacyjności cieplnej i akustycznej drzwi,
  • wykazują się dużą trwałością wynoszącą 200 000 cykli, a w przypadku zawias typu TECTUS® Energy nawet 1 000 000 cykli,
  • charakteryzują się ekstremalnie wysoką odpornością na korozję (klasa 5 wg normy PN-EN 1670:2007),
  • mają uniwersalne zastosowanie – do drzwi lewych i prawych.
Jeszcze jedną z istotnych zalet wyróżniających zawiasy produkowane przez firmę Simonswerk, w tym także wszystkich modeli  typu TECTUS®, jest fakt posiadania wszelkich niezbędnych dokumentów pozwalających na wprowadzanie ich do obrotu – zgodnie z Rozporządzeniem Nr 305/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG.
Zawiasy drzwiowe typów TECTUS®: TE 240 3D N, TE 340 3D, TE 540 3D oraz TE 640 3D, są objęte postanowieniami Europejskiej Aprobaty Technicznej ETA-13/0271 z dnia 09.04.2013 r., z datą ważności do 09.04.2018 r.
Wymienione powyżej wyroby mają stosowne certyfikaty stałości właściwości użytkowych wydane przez Instytut Techniki Okiennej w Rosenheim, pozwalające na ich stosowanie:
  • zawiasy typu TECTUS TE 240 3D N – w drzwiach instalowanych na drogach ewakuacyjnych,
  • zawiasy typów TECTUS: TE 340 3 D, TE 540 3D i TE 640 3D – w drzwiach przeciwpożarowych i/lub dymoszczelnych oraz w drzwiach instalowanych na drogach ewakuacyjnych.

inż. Zbigniew Czajka


Literatura:
Rozporządzenie Nr 305/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
Norma PN-EN 1670:2007,
Materiały informacyjne firm: Simonswerk, Parmax®

Artykuł promocyjny


Redakcja:
SIMONSWERK POLSKA Sp. z o.o.
61-359 Poznań
Św. Antoniego 68 C
tel. 061 8700112-178
fax 061 8700112